افزایش نرخ مالیات ابرازی از ۳۵ درصد به ۷۹ درصد

به گزارش مرکز تحلیلی رافق، در جدیدترین گزارش، رئیس‌کل سازمان امور مالیاتی کشور از افزایش قابل توجه نسبت مالیات ابرازی به مالیات قطعی خبر داد. سید محمد هادی سبحانیان در این گزارش اعلام کرد که نسبت ابراز مالیات در میان مودیان حقیقی از ۳۵ درصد در سال ۱۳۹۹ به ۷۹ درصد در سال ۱۴۰۳ رسیده است. این رشد چشمگیر نشان‌دهنده افزایش اعتماد مودیان به نظام مالیاتی و نتیجه اصلاحات نهادی است.

این داده‌ها تنها اعداد اقتصادی نیستند، بلکه نمایانگر تغییر در تعامل اجتماعی میان دولت و شهروندان هستند. افزایش نسبت ابراز در میان مودیان حقیقی می‌تواند به‌عنوان نشانه‌ای از انتقال از گفتمان اجبار به گفتمان اعتماد تلقی شود، جایی که پرداخت مالیات دیگر صرفاً یک وظیفه قانونی نیست، بلکه به یک عمل مدنی و نماد اعتماد به نهادهای عمومی تبدیل می‌شود.

سبحانیان همچنین بیان کرد که در میان مودیان حقوقی نیز نسبت ابراز از ۲۵ درصد در سال ۱۳۹۹ به ۳۸ درصد در سال ۱۴۰۳ افزایش یافته است. هرچند این افزایش کمتر از بخش حقیقی است، اما نشان‌دهنده حرکت تدریجی به سمت پذیرش مسئولیت‌های مالیاتی و تقویت تعامل میان نهادهای اقتصادی و سازمان امور مالیاتی به شمار می‌رود.

در بخش حقوقی، شرکت‌ها و نهادهای حقوقی بیشتر تحت تأثیر ساختارهای رسمی و شفافیت مقررات قرار دارند. هرگونه پیچیدگی در قوانین یا ضعف در شفاف‌سازی می‌تواند به بازتولید فاصله نهادی و کاهش مشارکت منجر شود. هر واحد درصد افزایش در نسبت ابراز مالیات، به معنای تقویت سرمایه اجتماعی و بازسازی مشروعیت نهادی است.

این تحول نشان می‌دهد که اصلاحات مالیاتی نه تنها یک پروژه اقتصادی، بلکه یک فرآیند اجتماعی برای بازگرداندن اعتماد و انسجام ملی است. در جامعه‌ای که سرمایه اجتماعی تضعیف شده باشد، مالیات‌گریزی می‌تواند به‌عنوان یک کنش اعتراضی جمعی تلقی شود. اما زمانی که نهاد مالیاتی با شفافیت، عدالت و پاسخ‌گویی عمل کند، ابراز مالیات به یک کنش مدنی تبدیل می‌شود و نشانه‌ای از پذیرش قواعد مشترک و مشارکت در توسعه ملی خواهد بود.

خبر رئیس کل سازمان امور مالیاتی درباره رشد چشمگیر نسبت ابراز مالیات، در لایه تحلیلی خود، بازتابی از بازسازی اعتماد نهادی و تغییر در الگوی کنش شهروندان است. مالیات در این روایت، از یک ابزار درآمدی صرف، به شاخصی از بلوغ اجتماعی و انسجام ملی تبدیل می‌شود، تصویری که بیش از هر چیز نشان می‌دهد گفتمان اعتمادسازی، موتور اصلی اصلاحات مالیاتی در ایران امروز است.