توسعه عدالت آموزشی؛ مأموریتی ملی و فرابخشی

رئیس‌جمهور با تأکید بر این که توسعه عدالت آموزشی یک مأموریت فرابخشی و ملی به شمار می‌رود، بیان کرد: برای تحقق این هدف، همکاری تمامی نهادها و مشارکت مردم ضروری است و در این راستا، مدیریت بهینه منابع و کارآمدی در نظام آموزشی کشور اهمیت دارد.

به گزارش مرکز تحلیلی رافق، مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، در مراسم آغاز گام دوم نهضت توسعه عدالت آموزشی که در تاریخ ۸ دی‌ماه ۱۴۰۴ در وزارت آموزش و پرورش برگزار شد، با نگاهی جامع به مأموریت آموزش و پرورش در شرایط کنونی، الزامات و اقتضائات تحقق عدالت آموزشی در این مرحله را تبیین کرد.

پزشکیان در این مراسم ضمن قدردانی از دستاوردهای حاصل شده در زمینه توسعه کمی و کیفی عدالت آموزشی، تصریح کرد: با وجود چالش‌های موجود، امروز شاهد پیشرفت‌های قابل توجهی در این حوزه هستیم و همواره در تلاش خواهیم بود تا مسیر ارتقای سطح تعلیم و تربیت را با جدیت ادامه دهیم.

رئیس‌جمهور با تأکید بر نقش کلیدی معلمان و فعالان حوزه آموزش و پرورش در شکل‌گیری آینده کشور، گفت: این افراد مسئولیت دارند که توانمندی، مهارت و باور را در فرزندان این سرزمین پرورش دهند. دانش‌آموزان آینده‌سازان ایران هستند و سرنوشت آنان در دستان شماست. نخبه بودن تنها به یک دانش‌آموز در کلاس محدود نمی‌شود؛ بلکه مهارت تیم‌سازی و توجه به تنوع توانمندی‌ها نیز از اهمیت بالایی برخوردار است.

پزشکیان با تأکید بر ضرورت دغدغه‌مندی معلمان نسبت به رشد و تعالی دانش‌آموزان، افزود: برنامه‌ریزی برای آینده نسل‌های آینده امری اجتناب‌ناپذیر است. قله‌ای که برای آن هدف‌گذاری می‌کنیم، با تلاش مستمر و برنامه‌ریزی دقیق قابل دست‌یابی است. اگر ذهنیت «بهترین شدن» در میان دانش‌آموزان نهادینه شود، رقابت در مسیر رشد و تعالی معنا پیدا خواهد کرد.

رئیس‌جمهور با اشاره به پویش «به ساز مدرسه، بسازمدرسه» خاطرنشان کرد: این‌گونه اقدامات باید به‌عنوان فعالیت‌هایی ماندگار تلقی شوند و مشارکت افراد و خیرین در این مسیر به‌درستی ساماندهی گردد. تمامی اقشار جامعه باید در موضوع توسعه عدالت آموزشی مشارکت داشته باشند.

پزشکیان با تأکید بر ضرورت تعلیم و تربیت علمی و عملی دانش‌آموزان، تصریح کرد: باید این نگاه در توسعه کمی و کیفی عدالت آموزشی حاکم شود که امکانات آموزشی در تمامی نقاط کشور یکسان باشد و برابری آموزشی برای همه فرزندان ایران فراهم گردد. نتیجه این رویکرد، افزایش سطح علم و مهارت در جامعه خواهد بود.

رئیس‌جمهور با بیان این که دولت و ملت باید در کنار یکدیگر آینده فرزندان کشور را بسازند، گفت: اراده، انگیزه و باور مشترک لازمه این مسیر است. در شرایطی که برخی رسانه‌ها به نقد این روند می‌پردازند، باید توجه داشت که اقدامات و پیشرفت‌هایی در حوزه توسعه نظام تعلیم و تربیت شکل گرفته که در دوره‌های گذشته سابقه نداشته است و همراهی و همدلی مردم با حاکمیت رمز پیروزی است.

پزشکیان در ادامه، آموزش مبتنی بر استانداردهای جهانی را یک الزام دانست و افزود: دانش‌آموزان ما نباید از پیشرفت‌های جهانی در حوزه تعلیم و تربیت عقب بمانند. لازم است با اصول جهانی همگام شویم و زمینه‌ای فراهم کنیم تا دانش‌آموزان به‌صورت مستمر مهارت‌های مرتبط با فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی را فراگیرند.

ایجاد محیطی شاداب در فضای آموزشی، یادگیری ماندگار را تقویت می‌کند و مشارکت فعال دانش‌آموزان در قالب بازی، به یادگیری دروسی همچون زبان‌های خارجی کمک خواهد کرد. رئیس‌جمهور انعطاف‌پذیری در یادگیری را از دیگر ضرورت‌های نظام تعلیم و تربیت برشمرد و تأکید کرد: در حوزه مهارت‌آموزی دانش‌آموزان، به‌ویژه در هنرستان‌ها و فضاهای آزمایشگاهی، نباید منتظر کمک دیگران ماند.

پزشکیان تسریع در تجهیز و هوشمندسازی مدارس را امری ضروری دانست و گفت: تأمین ابزارهای آموزشی از جمله تلویزیون برای کلاس‌های درس در سراسر کشور باید در اولویت قرار گیرد و نباید به مسائلی اتکا کرد که روند تجهیز مدارس را کند می‌کند. در این مسیر می‌توان از ظرفیت خیرین، والدین و مسئولیت‌های اجتماعی بنگاه‌های اقتصادی بهره گرفت.

رئیس‌جمهور تجمیع منابع را راهکاری مؤثر برای کاهش وابستگی به کمک‌های دولتی دانست و افزود: ساختار مشارکت‌های مردمی باید هدفمند باشد تا منابع خرد با تجمیع، به حل مشکلات و نارسایی‌ها منجر شود. استفاده از انرژی‌های پاک و تجدیدپذیر و مصرف بهینه منابع نیز یک الزام است و زمانی که مدیران خود در میدان عمل حضور داشته باشند، امور به‌درستی پیش خواهد رفت.

رئیس‌جمهور در بخش دوم سخنان خود ضمن توصیه‌های مدیریتی و تربیتی به مدیران و معلمان، با اشاره به پنج اصل مدیریتی شامل حل مسئله، کار تیمی، ارتقای توان ارتباطی، سازماندهی و مدیریت، تصریح کرد: در گام دوم توسعه عدالت آموزشی، ساختار نظام تعلیم و تربیت باید بر این اصول استوار باشد. اگر این الگوها به‌درستی اجرا و ارزیابی شوند، شاهد بهبود وضعیت نظام آموزشی خواهیم بود.

پزشکیان توانایی حل مسئله را کلید اصلی موفقیت دانست و گفت: مدیر و سازمان موفق، برای چالش‌ها راه‌حل‌های متعددی ارائه می‌دهد و ما نیز برای حل مشکلات، راهکارهایی مبتنی بر علم و تجربه خواهیم یافت.

رئیس‌جمهور با اشاره به تجربه خود در نظام سلامت اظهار داشت: در علم پزشکی دستورالعمل‌های مشخصی وجود دارد که کادر درمان بر اساس آن عمل می‌کنند. در آموزش و پرورش نیز می‌توان دستورالعمل‌های کار تیمی را در اختیار معلمان قرار داد تا آموزش در سراسر کشور به‌صورت یکپارچه پیش برود.

پزشکیان با تأکید بر ضرورت ایجاد هنرستان‌ها و فضاهای آزمایشگاهی در تمامی استان‌ها افزود: در هر استان باید بستری برای مهارت‌آموزی دانش‌آموزان فراهم شود. مدیران استانی موظف‌اند با همکاری و هماهنگی، مسئولیت خود را در این زمینه ایفا کنند و به جای «نمی‌شود»، رویکرد «شدن» را در پیش بگیرند.

رئیس‌جمهور با تأکید بر لزوم تلاش شبانه‌روزی برای آبادانی کشور، شرایط کنونی را به شرایط جنگی تشبیه کرد و گفت: هرچند کار کردن در این شرایط دشوار است، اما بر اساس آموزه‌های قرآنی باید با آرایش جنگی برای رفع مشکلات آماده شویم. توسعه عدالت آموزشی موضوعی فرابخشی است و تنها به دولت محدود نمی‌شود، بلکه همه آحاد جامعه را در بر می‌گیرد.

پزشکیان نقش مدیران و معلمان را در ساماندهی شرایط جامعه بسیار مؤثر دانست و خاطرنشان کرد: نباید نسبت به وضعیت مردم بی‌تفاوت بود. معلمان، مدیران، خیرین و روحانیون می‌توانند در حل مشکلات جامعه نقش‌آفرین باشند و اگر به زبان، نگاه و باور مشترک برسیم، امکان تغییر شرایط فراهم خواهد شد.

رئیس‌جمهور در بخش سوم سخنان خود که به مسائل جاری کشور اختصاص داشت، با اشاره به نقش فرهنگ‌ساز و پیشران آموزش و پرورش در تقویت فرهنگ همیاری، همدلی و هم‌افزایی، تصریح کرد: حرکت به سمت پیشرفت و تحول مستلزم تلاش، ایثار و جانفشانی است، به‌ویژه در شرایطی که قدرت‌های سلطه‌گر با اعمال فشارهای گوناگون، در پی ایجاد ناتوانی، نارضایتی و نابسامانی اجتماعی در کشور ما هستند.

پزشکیان با تأکید بر ضرورت انسجام و همگرایی ملی اظهار داشت: ما می‌توانیم مشکلات را با همراهی مردم حل کنیم، اما این امر نیازمند برنامه‌ریزی دقیق و اراده‌ای مصمم است. ایجاد ساختارهای زیرساختی مبتنی بر زمان‌بندی در همه حوزه‌ها ضروری است. دولت در این مسیر تمام توان خود را به‌کار خواهد گرفت و اگر هر فردی به اندازه وظیفه خود یک گام به جلو بردارد، امور به‌درستی پیش خواهد رفت.

رئیس‌جمهور صرفه‌جویی و اصلاح الگوی مصرف را یک ضرورت دانست و گفت: اگر هر فرد تنها ۱۰ درصد در مصرف سوخت و انرژی صرفه‌جویی کند، می‌توان بخشی از مشکلات معیشتی، زیرساختی و حقوقی کشور را جبران کرد. پزشکیان اصلاح یارانه سوخت را فرصتی برای بهبود شرایط اقتصادی و حمایت از اقشار ضعیف عنوان کرد و افزود: با اصلاح یارانه‌های تخصیص‌یافته به خودروها، می‌توان منابع حاصل از صرفه‌جویی را به‌صورت هدفمند در جهت بهبود معیشت مردم و اقتصاد کشور هزینه کرد.

رئیس‌جمهور با اشاره به حضور خود در مجلس و تقدیم لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ و افزایش دو درصدی آن گفت: برغم وجود برخی فشارها در تخصیص منابع، اما اولویت اصلی دولت حل مشکلات مردم است و رسیدگی به وضعیت معیشتی آنان از وظایف اصلی مدیران به شمار می‌رود.

پزشکیان با استناد به آیات قرآن، تغییر را اصل اساسی پیشرفت و آبادانی دانست و گفت: جامعه زمانی اصلاح می‌شود که مسئولان آن اصلاح شوند. ابتدا باید اراده تغییر در رفتار و عملکرد شکل بگیرد و پس از آن محیط اصلاح شود. پس از دستیابی به اهداف نیز نباید در همان نقطه متوقف ماند، بلکه باید همواره در مسیر پویایی و حرکت گام برداشت.

رئیس‌جمهور همچنین در جریان حضور در وزارت آموزش و پرورش از سامانه ارزیابی توسعه عدالت آموزشی (ساتع) بازدید کرد و در جریان آخرین وضعیت پروژه‌های تمام و نیمه‌تمام، همچنین فضاهای آموزشی سنگی و کانکسی قرار گرفت.

در بخش دیگری از مراسم آغاز گام دوم نهضت توسعه عدالت آموزشی با مشارکت مردم، دکتر علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش، با تشریح رویکردهای این مرحله از نهضت، از تحول در سیاست‌های مدرسه‌سازی و تقویت نقش مدیران مناطق خبر داد.

وی با اشاره به افزایش بودجه آموزش و پرورش، تصویب آیین‌نامه رتبه‌بندی معلمان و ضرورت صرفه‌جویی در هزینه‌ها، تأکید کرد: در گام دوم، سیاست کلی مبتنی بر مردمی‌سازی، بسیج عمومی و حرکت هدفمند برای رفع مشکلات فضا، تجهیزات و کیفیت آموزشی مدارس است و پیش‌بینی می‌شود تا مهر ۱۴۰۵ بخش عمده‌ای از این چالش‌ها برطرف شود.

مسئولیت اصلی اجرای پروژه‌ها در این مرحله بر عهده مدیران مناطق بوده و برای هر استان نیز معین‌هایی با مأموریت هدایت، آموزش و نظارت تعیین شده‌اند.

وزیر آموزش و پرورش در ادامه با اشاره به موفقیت‌های علمی و ورزشی دانش‌آموزان گفت: دانش‌آموزان کشور در المپیادهای علمی موفق به کسب ۴۰ مدال و ارتقای ۲۰ پله‌ای جایگاه جهانی شده‌اند و در حوزه ورزش نیز با کسب ۸۶ مدال، تیم والیبال پسران ایران به مقام نخست جهان و تیم والیبال دختران به رتبه ششم جهانی دست یافته‌اند.

همچنین پیش از سخنان رئیس‌جمهور، تعدادی از معاونین و مشاوران وزیر آموزش و پرورش گزارشی درباره وضعیت لحظه‌ای پیشرفت پروژه‌ها، «نگاه نوین به آموزش متوسطه»، «گسترش عدالت و مشارکت؛ فرصت‌های برابر برای آینده‌سازان»، «ارتقای کیفیت یادگیری، آموزش متوسطه؛ پیشران ایران فردا»، «سامانه جامع تجهیزات آموزشی و کمک آموزشی مدارس»، «تجهیزات هوشمندسازی و کلاس‌های فناورپایه»، «توانمندسازی نیروی انسانی (توانا)»، «اجتماعات یادگیری و تولید محتوا»، «جشنواره اصلاح روش‌های آموزش و تحول در محیط‌های یادگیری و… ارائه کردند.