همه ابرها توانایی بارورسازی ندارند

رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور اعلام کرد که تمامی سامانه‌های جوی و ابرها قابلیت بارورسازی ندارند.

به گزارش مرکز تحلیلی رافق، احد وظیفه در نشست علمی بارورسازی ابرها که در وزارت نیرو برگزار شد، اظهار داشت که بارورسازی ابرها در ۹ ایالت آمریکا ممنوع شده است. وی افزود: عملکرد یکی از پروژه‌های بارورسازی ابر در آمریکا به میزان ۲۰ درصد اعلام شده بود، اما پس از بررسی مجدد مشخص شد که تقریباً هیچ تأثیری نداشته است.

وظیفه همچنین تصریح کرد که در جستجوی ادبیات مربوط به بارورسازی ابرها در ایران، به نتایج شفاف و مستند در سطح جهانی دست نخواهیم یافت و اطلاعات دقیقی در این زمینه وجود ندارد. مقالات ارائه شده نیز به شدت قابل استناد نیستند.

وی با اشاره به اینکه بهترین عملکرد بارورسازی مربوط به ابرهای کوهساری با فاز سرد در مناطق کوهستانی است، افزود: عملکردهایی که اعلام می‌شود، تنها به نتایج اجرای عملیات در یک منطقه خاص و سامانه بارشی مشخص مربوط می‌شود و این بدان معنا نیست که عملیات بارورسازی می‌تواند ۵ یا ۱۰ درصد بارش کل سال را تغییر دهد.

رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور ادامه داد که همه سامانه‌های جوی و ابرها قابل بارورسازی نیستند و حتی همه ابرهای یک موج بارشی نیز نمی‌توانند بارور شوند. ویژگی‌های فیزیکی و ساختار دمایی و رطوبتی ابرها باید مد نظر قرار گیرد.

وظیفه تأکید کرد که حتی قبل از این موارد، غلظت یا تراکم ذرات یخ درون ابر و ریزگردها باید مورد بررسی قرار گیرد، زیرا ریزگردهای موجود در ابر نقش مهمی ایفا می‌کنند و بی‌توجهی به این ذرات می‌تواند تأثیر منفی بر عملیات بارورسازی داشته باشد و به جای افزایش بارش، منجر به کاهش آن شود.

وی همچنین به بارش‌های بیش از ۲۵۰ میلیمتر در برخی مناطق جنوب کشور در یک سیستم بارشی فعال اشاره کرد و گفت که هم‌زمان یک توده گرد و خاک از صحرای عربستان بلند شده و خلیج فارس را پوشانده است. این نشان‌دهنده اقلیم خاص کشور ما است که با اقلیم‌هایی مانند استرالیا یا جنوب غرب آمریکا متفاوت است.

وظیفه در ادامه با استناد به چند مقاله علمی بین‌المللی گفت که بیشترین سابقه بارورسازی ابرها به مناطق جنوب غرب آمریکا برمی‌گردد که از دهه ۱۹۵۰ – ۱۹۶۰ آغاز شده است. در حال حاضر، از ۱۹ ایالت فعال در این حوزه، ۹ یا ۱۰ ایالت این کار را ممنوع کرده‌اند.

وی همچنین به وضعیت دریاچه «مید» اشاره کرد که در بدترین وضعیت تاریخی خود در ۷۵ سال گذشته قرار دارد و تصریح کرد که بارورسازی ابر به عنوان یک راه‌حل برای افزایش بارش قابل اعتماد نیست و نمی‌تواند خشکسالی را برطرف کند.

وظیفه تأکید کرد که باید عملیات بارورسازی ابرها به‌صورت دقیق و علمی انجام شود و نمی‌توان این عملیات را در مکان‌های مختلف به‌صورت تصادفی انجام داد و سپس نتایج را به بارورسازی نسبت داد.

وی در پاسخ به این سؤال که چه زمانی می‌توان نتایج بارورسازی ابر را به دست آورد، گفت که با وجود پیشرفت‌های فعلی، برآورد نتایج بارورسازی زمانی ممکن است که داده‌های دقیق و بلندمدت از عملیات بارورسازی ثبت و تحلیل شود.

وظیفه خاطرنشان کرد که باید مناطق «شاهد» و «هدف» مشخص شوند و این دو با هم مقایسه شوند. بدون ارزیابی بلندمدت نمی‌توان گفت که بارش ناشی از بارورسازی بوده است.

وی افزود که در جریان فعالیت یک سامانه بارشی در ایستگاهی در شمال غرب عراق، ۳۹۳.۵ میلیمتر بارش در ۴۸ ساعت ثبت شد که نشان‌دهنده تغییرات غیرقابل پیش‌بینی در جو است.

این دانش‌آموخته دکتری هواشناسی از دانشگاه تهران ادامه داد که هنوز در دنیا روش تحلیلی برای درک نحوه تعامل ذرات میکرونی در مقیاس خرد فیزیک ابر وجود ندارد و رفتار این ذرات به‌صورت تخمینی مدلسازی می‌شود.

وظیفه تصریح کرد که بنابراین باید بارورسازی ابرها به‌صورت هدفمند و با رعایت استانداردهای فنی در یک منطقه مشخص و در بازه طولانی مدت انجام شود تا نتایج به‌صورت آماری تحلیل و اثر بخشی آن نشان داده شود.

وی همچنین به یکی از موفق‌ترین پروژه‌های بارورسازی ابرها در استرالیا اشاره کرد که در ابتدا ادعا شده بود ۱۹ درصد عملکرد بارش را بهبود داده است، اما پس از بررسی مشخص شد که این عدد نادرست بوده و حدود ۱۲ تا ۱۶ درصد عملکرد داشته است.

وظیفه در بخش دیگری به ادعاهای غیر علمی در زمینه تولید باران اشاره کرد و گفت که نمی‌توان فضای کشور را در اختیار افرادی قرار داد که ادعاهای غیر علمی دارند. این کار می‌تواند منجر به ایجاد امید کاذب در یکی از مهم‌ترین مسائل کشور شود.