کاهش تولید پتروشیمی بندر امام به ۳.۶ میلیون تن؛ صادرات پتروشیمی ۷۰۰ میلیارد دلار ارزآوری دارد

به گزارش مرکز تحلیلی رافق، مدیرعامل پتروشیمی بندر امام، انصار نیک، در نشست خبری اخیر خود به کاهش تولید این مجتمع از ۶ میلیون تن به ۳.۶ میلیون تن اشاره کرد و گفت: ظرفیت تولید اسمی پتروشیمی بندر امام در سال‌های گذشته به حدود ۵.۹ میلیون تن رسید و حتی در مقاطعی نزدیک به ۶ میلیون تن تولید نیز محقق شد، اما در پنج تا شش سال اخیر به دلیل کاهش خوراک، تولید به حدود ۳.۶ میلیون تن کاهش یافته است.

وی در ادامه تأکید کرد: اگر سیاست‌های مرتبط با خوراک، انرژی و سرمایه‌گذاری اصلاح نشود، صنعت پتروشیمی ایران که امروزه یکی از ارکان اصلی اقتصاد کشور به شمار می‌رود، با کاهش رقابت‌پذیری و افت سهم خود در بازارهای جهانی مواجه خواهد شد.

انصار نیک با اشاره به تحولات جهانی در صنعت پتروشیمی گفت: در پنج دهه گذشته، این صنعت دستخوش تغییرات عمیقی شده است. صنعت نفت به‌عنوان منبع تأمین خوراک پتروشیمی، نقش کلیدی در رشد این بخش ایفا کرده و در این مدت، تقاضای جهانی برای محصولات پتروشیمی به‌طور میانگین سالانه بین ۲ تا ۵ درصد افزایش یافته است.

وی افزود: در دهه‌های اولیه، تمرکز اصلی صنعت پتروشیمی در کشورهای غربی بود، اما در دو دهه اخیر به دلیل مزیت‌های خوراکی و رشد سریع اقتصاد کشورهای آسیایی، مرکز ثقل این صنعت به خاورمیانه و آسیا، به‌ویژه چین و هند، منتقل شده است.

مدیرعامل پتروشیمی بندر امام با اشاره به تأثیرات این تغییرات گفت: رشد اقتصاد چین و هند تأثیر شگرفی بر بازارهای جهانی گذاشته و موجب تغییر در الگوهای سرمایه‌گذاری و رقابت بین شرکت‌های بزرگ و کوچک شده است. همچنین، در دهه اخیر رشد تقاضای جهانی برای محصولات پتروشیمی کاهش یافته است.

وی ادامه داد: محدودیت منابع خوراک، سخت‌گیری‌های زیست‌محیطی و مازاد عرضه ناشی از سرمایه‌گذاری‌های سنگین دو دهه گذشته، باعث تعطیلی یا توقف بسیاری از واحدهای پتروشیمی و پالایشی در اروپا شده است. بر اساس برخی گزارش‌ها، میلیون‌ها تن از ظرفیت تولید پلیمرها در اروپا از مدار خارج شده و پیش‌بینی می‌شود این روند در کشورهایی مانند ژاپن و چین نیز ادامه یابد.

انصار نیک با بیان اینکه رقابت جهانی به‌شدت افزایش یافته، تصریح کرد: شرکت‌های کوچک و متوسط به‌تدریج از بازار حذف می‌شوند و شرکت‌های بزرگ که به بالادست نفت و گاز متصل هستند، آینده‌دارتر خواهند بود. این موضوع موجب شکل‌گیری استراتژی‌های جدیدی مانند ادغام پالایشگاه‌ها با پتروشیمی‌ها شده است.

وی همچنین به جایگاه ایران در این تحولات اشاره کرد و گفت: ایران در دو دهه گذشته یکی از بازیگران فعال صنعت پتروشیمی جهان بوده است. ظرفیت تولید محصولات پتروشیمی کشور از حدود ۲ میلیون تن پس از انقلاب اسلامی به حدود ۸۰ میلیون تن در حال حاضر رسیده و در برنامه هفتم توسعه هدف‌گذاری شده که این عدد به حدود ۱۳۰ میلیون تن افزایش یابد.

مدیرعامل پتروشیمی بندر امام با اشاره به چالش‌های پیش‌روی این صنعت گفت: در پنج تا ۱۰ سال اخیر به دلیل ناترازی خوراک و انرژی، تحریم‌های بین‌المللی و مشکلات تأمین مالی، آهنگ رشد کند شده و فشارهای متعددی بر این صنعت وارد شده است.

وی همچنین به اثر تحریم‌ها اشاره کرد و گفت: محدودیت در ارتباطات بانکی و تجاری بین‌المللی، هزینه‌های حمل‌ونقل و صادرات محصولات پتروشیمی ایران را نسبت به رقبا به‌شدت افزایش داده است. این شرایط موجب کاهش حاشیه سود شرکت‌های ایرانی شده و نیازمند توجه جدی سیاستگذاران و نهادهای تنظیم‌گر است.

انصار نیک تأکید کرد: برای حفظ و تقویت جایگاه ایران در صنعت پتروشیمی جهان، باید اصلاحات اساسی در سیاست‌های وزارت نفت و قوانین مجلس صورت گیرد. سازوکارهای قیمت‌گذاری خوراک و سرمایه‌گذاری باید به‌گونه‌ای باشد که جذابیت اقتصادی پروژه‌ها حفظ شود.

مدیرعامل پتروشیمی بندر امام در تشریح وضعیت این مجتمع صنعتی گفت: پتروشیمی بندر امام دارای سه زنجیره اصلی آروماتیک، الفین و PVC است. زنجیره PVC مبتنی بر کلر و نمک است که از آب خلیج فارس استحصال می‌شود و زنجیره آروماتیک نیز خوراک خود را عمدتاً از پالایشگاه آبادان دریافت می‌کند.

وی افزود: زنجیره الفین پتروشیمی بندر امام بر پایه دریافت گازهای همراه نفت از میادین نفت جنوب طراحی شده که از طریق خطوط لوله به واحدهای تفکیک منتقل شده و در واحد استیم‌کراکر به محصولات پایه‌ای مانند اتیلن و پروپیلن تبدیل می‌شود.

انصار نیک یادآور شد: ظرفیت تولید اسمی پتروشیمی بندر امام در سال‌های گذشته به حدود ۵.۹ میلیون تن رسید و حتی در مقاطعی نزدیک به ۶ میلیون تن تولید نیز محقق شد، اما طی پنج تا شش سال اخیر به دلیل کاهش خوراک، تولید به حدود ۳.۶ میلیون تن کاهش یافت.

وی ادامه داد: با سرمایه‌گذاری ۸۰۰ میلیون دلاری در پالایشگاه هویزه و اجرای خط لوله ۲۰۰ کیلومتری دهلران–اهواز، دریافت خوراک NGL به‌طور قابل توجهی افزایش یافته و هم‌اکنون روزانه حدود ۸۰ هزار بشکه دریافت می‌شود.

مدیرعامل پتروشیمی بندر امام ابراز امیدواری کرد: در صورت پایداری شرایط، متوسط دریافت خوراک در سال ۱۴۰۴ به بیش از ۱۰۰ هزار بشکه در روز برسد، هرچند به دلیل افت فشار میادین در فصل زمستان، پایداری این رقم با چالش‌هایی مواجه است.

وی اظهار داشت: افزایش خوراک موجب شد از سال ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۴ سالانه بین ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار تن به تولید شرکت افزوده شود و پتروشیمی بندر امام در سال ۱۴۰۳ رتبه نخست تولید در میان صنایع کشور را به دست آورد.

انصار نیک با اشاره به عملکرد صادراتی شرکت گفت: صادرات پتروشیمی بندر امام از حدود ۳۰۰ میلیون دلار در سال ۱۴۰۰ به حدود ۹۰۰ میلیون دلار در سال گذشته رسید و در ۹ ماهه امسال نیز بیش از ۷۰۰ میلیون دلار ارزآوری داشته‌ایم.

مدیرعامل پتروشیمی بندر امام تعداد کارکنان این شرکت را حدود ۹۷۰۰ نفر اعلام کرد و افزود: حدود ۶۵۰۰ نفر از این تعداد نیروهای رسمی و مستمر و مابقی نیروهای پروژه‌ای هستند. ۹۳ درصد از کارکنان بومی استان خوزستان هستند که این موضوع نشان‌دهنده نقش مهم شرکت در اشتغال‌زایی منطقه است.