کاهش ۱۲ درصدی مصرف آب تهرانی‌ها در سال جاری؛ وضعیت سدهای تهران همچنان ناپایدار است

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران اعلام کرد که به دلیل ادامه خشکسالی و کاهش بارش‌ها، وضعیت سدهای تهران همچنان شکننده باقی مانده است.

محسن اردکانی، مدیرعامل این شرکت، با اشاره به اینکه استان تهران در سال گذشته با سه رویداد خاص در زمینه آب مواجه بوده است، به تداوم خشکسالی برای ششمین سال متوالی، کمترین میزان بارش ثبت شده در ۶۰ سال اخیر و کم بارش‌ترین پاییز در تاریخ اشاره کرد و افزود: استان تهران در ۷۵ روز اول پاییز و سال آبی جاری بدون بارش گذرانده است.

وی میزان بارش‌های استان تهران از ابتدای مهرماه امسال را ۱۵.۹ میلی‌متر اعلام کرد و تصریح کرد: این مقدار بارش نسبت به دوره مشابه سال آبی گذشته ۷۰ درصد و نسبت به میانگین درازمدت ۸۵ درصد کاهش یافته است. همچنین، حجم بارش‌های اخیر به سدهای تهران تنها چهار میلیون مترمکعب بوده در حالی که نیاز سالانه آب مصرفی این استان یک میلیارد و ۷۰۰ میلیون مترمکعب است.

اردکانی افزود: حجم ذخایر سدهای تهران در پایان شهریورماه امسال به ۲۶۵ میلیون مترمکعب رسید که نسبت به حداقل حجم مطلوب، ۳۳۵ میلیون مترمکعب آب کمتری در سدها وجود داشت. در حال حاضر، حجم آب موجود در سدهای امیرکبیر، لتیان، لار و ماملو به عنوان چهار سد اصلی تأمین‌کننده آب تهران ۴۳ میلیون مترمکعب و با احتساب سد طالقان ۱۵۵ میلیون مترمکعب است که این وضعیت خطرناک و شکننده محسوب می‌شود.

مدیرعامل شرکت آبفای استان تهران اظهار داشت: هدف این شرکت در ماه‌های اخیر، تثبیت ذخایر آب‌های سطحی بوده است تا به شرایط روز صفر آبی نرسیم و با مدیریت قطره‌چکانی، از بروز نوسانات شدید آبی جلوگیری کرده‌ایم.

وی در ادامه به اقدامات انجام شده در حوزه مدیریت تأمین آب اشاره کرد و گفت: در سه سال گذشته ۱۶ هزار و ۳۸۲ لیتر بر ثانیه معادل ۵۰ درصد به ظرفیت منابع آب‌های زیرزمینی تهران افزوده شده و امسال نیز چهار هزار لیتر بر ثانیه به این میزان اضافه خواهد شد.

اردکانی همچنین از افزایش ظرفیت تصفیه‌خانه‌های غرب تهران، بهره‌برداری از آب‌های سرازیرشده از ضلع جنوبی البرز و هدایت آنها به سمت تصفیه‌خانه و انجام اقداماتی در ایستگاه پمپاژ لار به عنوان دیگر فعالیت‌های صورت‌گرفته در حوزه مدیریت تأمین آب نام برد.

وی در حوزه مدیریت توزیع نیز به احداث ایستگاه پمپاژ آب و انتقال آب از جنوب‌شرقی به شمال‌شرقی با بیش از ۳۶۰ متر اختلاف ارتفاع اشاره کرد و افزود: این اقدامات به منظور کاهش حداکثری ظرفیت برداشت از سد لتیان و جلوگیری از صفر شدن برداشت آب از این سد انجام شده است.

اردکانی توزیع عادلانه آب در نقاط مختلف تهران با وجود اختلاف ارتفاع ۸۰۰ متر از طریق ۷۰۰ شیر فشارشکن و کاهش ۸۰ درصدی گشودگی شیرهای ۱۱۰ هزار و ۸۳۹ انشعاب بالای یک اینچ مجتمع‌های شهر تهران را از جمله اقدام‌های انجام‌شده برای مدیریت فشار در شبکه توزیع برشمرد و گفت: این اقدامات به کاهش ۱۸ میلیون مترمکعب هدررفت آب در شبکه منجر شده است.

وی میزان آب بدون درآمد در استان تهران را ۲۲ درصد عنوان کرد و گفت: از این میزان، ۱۱ درصد شامل هدررفت ظاهری، ۱.۴۶ درصد هدررفت مجاز و تنها ۹.۷ درصد شامل هدررفت واقعی است که با میانگین هشت درصدی هدررفت واقعی آب در کشورهای توسعه‌یافته، تنها ۱.۷ درصد فاصله دارد.

مدیرعامل شرکت آبفای استان تهران همچنین به اقدام‌های صورت‌گرفته در حوزه مدیریت مصرف اشاره کرد و گفت: قطع انشعاب‌های غیرمجاز و ایجاد محدودیت قطعی موقت برای ۷۲۱ هزار انشعاب بدمصرف با مصرفی بیش از دو برابر الگو از جمله فعالیت‌های انجام‌شده در سال جاری بوده است. همچنین دستگاه‌های اجرایی براساس مصوبه استانداری، ملزم به کاهش ۲۵ درصدی مصارف خود نسبت به سال گذشته شدند که ۸۰ درصد دستگاه‌ها در این زمینه همکاری کردند.

وی الگوی کنونی مصرف آب در شهر تهران را ۱۳۰ لیتر در شبانه‌روز به ازای هر نفر و ماهانه ۱۲ مترمکعب به ازای هر خانوار دانست و افزود: با اقدامات انجام‌شده، مشترکان خوش‌مصرف از ۲۹ به ۳۵ درصد افزایش و مشترکان پرمصرف از ۶۴ به ۶۰ درصد و مشترکان بدمصرف از هفت به پنج درصد کاهش یافته‌اند. همچنین سرانه مصرف ماهانه هر خانوار در هشت ماه اخیر از ۱۵.۶ مترمکعب به ۱۳.۹ مترمکعب کاهش یافته است.

اردکانی در مجموع میزان برداشت آب از سدهای تهران را در این مدت ۱۰۹ میلیون مترمکعب معادل ۱۲ درصد کاهش یافته است و این کاهش برداشت، تهران را از شرایط پیش‌بینی‌شده روز صفر آبی در پایان شهریورماه گذشته نجات داده است. وی از شهروندانی که در مدیریت مصرف همکاری کرده‌اند، قدردانی کرد.

وی همچنین تصریح کرد: در حال حاضر با همکاری شهروندان و اقدامات تأمینی، میزان برداشت از سدهای چهارگانه تهران را ۶۵۴۵ لیتر بر ثانیه نسبت به سال گذشته کاهش داده‌ایم. همچنین اجرای خط دوم انتقال آب سد طالقان که ۶۰ درصد عملیات آن در شش ماه اخیر با حمایت‌های دولت انجام شده، توانسته پنج مترمکعب بر ثانیه ظرفیت تأمین آب تهران را افزایش دهد.

اردکانی ادامه داد: هم‌اکنون به صورت هفتگی پنج میلیون مترمکعب آب کمتر از سدهای تهران برداشت می‌کنیم و خوشبختانه تجربه خوبی در زمینه مدیریت مصرف آب در شهر تهران حاصل شده است. با این حال، شرایط و ظرفیت منابع آبی شهر و استان تهران همچنان بسیار ضعیف است.

وی با اشاره به اینکه بارگذاری جدید جمعیتی در تهران فاقد پشتوانه کارشناسی است، افزود: متأسفانه این اقدام هنوز در حال انجام است و به عنوان مثال، در شهر پرند به میزان قابل‌توجهی ساخت مسکن در حال انجام است که منابع آبی برای این واحدها موجود نیست.

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران همچنین به ۱۸ پروژه و طرح مصوب این شرکت در سفرهای استانی ریاست جمهوری اشاره کرد و گفت: خوشبختانه تمامی طرح‌ها با پیگیری و همراهی دولت در تخصیص اعتبار، فراتر از برنامه پیش‌بینی شده پیشرفت دارد. همچنین این شرکت اجرای پروژه‌ها را به اعتبار دولتی بسنده نکرده و با استفاده از ماده ۵۶ و ظرفیت‌های قانون بودجه، به دنبال رسیدن به بالندگی مالی به عنوان یک بنگاه اقتصادی است.

وی نمونه اجرای فراتر از برنامه پروژه‌های در دست احداث را تصفیه‌خانه فاضلاب پرند با ۴۵ درصد پیشرفت و اجرای واحدهای ۷ و ۸ تصفیه‌خانه بزرگ فاضلاب جنوب تهران با ۳۰ درصد پیشرفت در یک سال اخیر برشمرد و گفت: خط انتقال آب شرب تهران با اجرای ۱۴۵ کیلومتر از مجموع ۱۷۰ کیلومتر طول طرح، آبرسانی به شهرستان‌های پاکدشت، ورامین و پرند، تکمیل تصفیه‌خانه فاضلاب شهر رودهن و بومهن و تصفیه‌خانه آب شرب پردیس از دیگر پروژه‌های در حال احداث است.

اردکانی همچنین به احداث مدول دوم تصفیه‌خانه پنجم آب تهران اشاره کرد و گفت: این پروژه اقدام بسیار خوبی است و با همراهی دولت از طریق ماده ۲۳، به دنبال آن هستیم که از طریق بیع متقابل، ۷.۵ مترمکعب بر ثانیه به ظرفیت تصفیه‌خانه پنجم آب شهر تهران اضافه کنیم.

وی با بیان اینکه دولت تاکنون ۱۱۱۶ میلیارد تومان معادل ۴۷ درصد تعهدهای خود را برای اجرای پروژه‌های شرکت آبفای استان تهران عملیاتی کرده است، تصریح کرد: از ابتدای امسال تاکنون ۴۶۳۰ میلیارد تومان پروژه این شرکت به بهره‌برداری رسیده و در حال حاضر ۳۵ تصفیه‌خانه فاضلاب با ۵۵۸ میلیون مترمکعب ظرفیت فعال هستند که تا پایان امسال نیز شش تصفیه‌خانه فاضلاب دیگر با ظرفیت ۱۱۸ میلیون مترمکعب به بهره‌برداری خواهند رسید. همچنین عملیات اجرایی تصفیه‌خانه‌های فاضلاب قرچک، پاکدشت و شهر آفتاب به‌تازگی آغاز شده و تصفیه‌خانه فاضلاب خرگوش‌دره نیز در آینده نزدیک کلنگ‌زنی می‌شود.

اردکانی در مجموع تا پایان نیمه نخست سال آینده ۱۶ هزار میلیارد تومان پروژه جدید در بخش آب و ۲۶ هزار میلیارد تومان پروژه در بخش فاضلاب وارد مدار بهره‌برداری خواهند شد.